دعاوی حقوقی مالکیت فکری
در دنیای امروز یکی از مهمترین چالشهایی که اغلب شرکتها و کسب و کارها با آن مواجه هستند مربوط به دعاوی حقوقی مالکیت فکری است. مالکیت فکری به عنوان یک دارایی معنوی ارزشمند برای کسب و کارها به شمار میرود که تعرض به این دارایی بهصورت سهوی یا عمدی میتواند به کسب و کار آسیب وارد کند. دعاوی مالکیت فکری با توجه به قوانین ملی و بینالمللی بهصورت کیفری و حقوقی انجام میشوند و به عنوان یک ابزار حمایت مهم برای کسب و کارها به شمار میروند.
منظور از دعاوی حقوقی مالکیت فکری چیست؟
یکی از نیازهای اساسی کسب و کارها دعاوی حقوقی مالکیت فکری است که بهموجب آن، هم خودشان باید به مالکیت فکری دیگر کسب و کارها احترام بگذارند و هم دیگران حق سوءاستفاده از مالکیت فکری آنان را نداشته باشند. زمانی که یک شرکت یا کسب و کار دیگر بهصورت سهوی یا عمدی مالکیت فکری کسب و کاری را مورد تهدید یا سوءاستفاده قرار دهد میتوان با طرح دعوای مالکیت فکری از این امر جلوگیری کرد. دعاوی مالکیت فکری بهمنظور محافظت از حقوق مالکیت معنوی شرکتها و افراد بر روی آثار نوآورانه و اختراعات آنها مطرح میشوند.
مشاوره با ما
انواع خسارات ناشی از جرائم مالکیت فکری
خسارت مادی:
خسارتهای مادی شامل از دست دادن اموال و درآمدهای از دست رفته به دلیل آسیب کسب و کار هستند که بهراحتی قابل ارزیابی خواهند بود.
خسارت معنوی:
این نوع خسارت به آسیبهای روحی و روانی شهرت تجاری افراد اشاره دارد همانند صدمه به آبرو یا درد ناشی از ارتکاب جرم.
خسارت مستقیم:
این نوع خسارت به طور مستقیم ناشی از عمل یا ترک فعل، عامل زیانآور میشود
خسارت غیرمستقیم:
خسارتهای غیرمستقیم نیز ناشی از عمل زیانبار هستند که چیزی شبیه به از دست دادن تجارت به دلیل بسته شدن کار یا موارد مشابه آن خواهند بود.
مهم ترین مصادیق حقوقی مالکیت فکری
دعاوی حقوقی مالکیت فکری در رابطه با داراییهای نامشهودی هستند که حاصل ابتکار، نوآوری، خلاقیت یا فعالیتهای تجاری افراد هستند. برخلاف اموال مادی که ماهیت عینی دارند، موضوع مالکیت فکری بر داراییهای معنوی تمرکز میکند. مهمترین مصادیق حقوقی مالکیت فکری در دو شاخه اصلی مالکیت صنعتی و مالکیت ادبی و هنری بررسی میشود. مالکیت صنعتی به حقوقی اطلاق میشود که در حوزه صنعت، تجارت و فعالیتهای اقتصادی مطرح میشوند. در مقابل مالکیت ادبی و هنری که با عنوان کپیرایت نیز شناخته میشود، از آثار خلاقانه در حوزه ادبی، هنری و علمی حمایت میکند.
انواع دعاوی مالکیت فکری
دعاوی حقوقی مالکیت فکری که بهمنظور جلوگیری از نقض حقوق مالکیت و تضمین بهرهبرداری قانونی از داراییهای نامشهود یک کسب و کار ایجاد میشوند، انواع مختلفی دارند. به آن معنا که چنانچه کسب و کاری دچار سوءاستفاده و تعرض از سوی دیگر افراد یا شرکتها قرار گیرد میتواند مطابق همان تخلف دعوای مالکیت فکری را در دادگاه مطرح کند.
1- دعاوی مربوط به علامت تجاری
چنانچه علامت تجاری ثبتشده با قوانین و مقررات مربوطه مغایرت داشته باشد یا حقوق کسب و کار دیگری را نقض کند، میتوان درخواست ابطال آن را داد. ابطال ثبت علامت تجاری یکی از انواع دعاوی حقوقی مالکیت فکری است که در صورت استفاده غیرمجاز دیگری از علامت تجاری ثبتشده توسط شما قابل پیگیری قضایی خواهد بود.
2- دعاوی مربوط به حق اختراع
ابطال ثبت اختراع در صورتی انجام میشود که اختراعی به طور نادرست ثبت شده باشد یا شرایط قانون ثبت آن بهدرستی طی نگردد. زمانی که شخص یا شرکتی بدون مجوز از حق اختراع ثبتشده دیگری استفاده کند، مرتکب تخلف شده و میتوان مشاوره و دعاوی حقوقی مالکیت فکری در زمینه دعاوی مربوط به حق اختراع را در دادگاه به جریان انداخت.
3- دعاوی مربوط به حق مؤلف
نقض حق تکثیر و نقض حق نشر از دعاوی مربوط به حق مؤلف هستند که به کپیبرداری غیرمجاز از آثار ادبی و هنری اشاره دارند. انتشار بدون مجوز آثار ادبی، هنری، فنی و علمی جرم محسوب میشود و ناشر میتواند با اثبات این مورد، از فرد متخلف شکایت کند.
4- دعاوی مربوط به طرح صنعتی
یکی دیگر از انواع دعاوی حقوقی مالکیت فکری مربوط به دعاوی طرح صنعتی است که میتوان در آن درخواست ابطال یا نقض حق طرح صنعتی را داد. اگر طرح صنعتی ثبتشده شرایط قانونی برای ثبت نداشته باشد یا حق دیگری را نقض کند، میتوان درخواست ابطال آن را داد.
5- دعاوی مربوط به طرح صنعتی
تقلید کالا، ایجاد انحصار کاذب و توهین به کالا همگی در دسته دعاوی مربوط به رقابت ناعادلانه قرار دارند. تولید و عرضه کالاهایی که شبیه به کالاهای شرکتهای دیگر باشد یا موانعی غیرقانونی برای سایر رقبا در بازار ایجاد کند، تخلف محسوب میشوند.
مراحل قانونی رسیدگی به دعوای مالکیت فکری
برای اینکه بتوانید مشاوره و دعاوی حقوقی مالکیت فکری کسب و کار خود را بهدرستی به جریان بیندازید، لازم است تمامی مراحل را بهصورت قانونی طی کنید. این مراحل میتوانند در هر پرونده خاص روند متفاوتی را طی کنند و نیاز به بررسیهای بیشتری داشته باشند.
1- تقدیم دادخواست:
اولین مرحله تنظیم دادخواست توسط خواهان دعوی است که باید به دادگاه صالح تقدیم کند و در دادخواست خود به طور واضح موضوع دعوی، مشخصات طرفین دعوی و مستندات مربوطه را ذکر نماید.
2-ابلاغ دادخواست به خوانده:
پس از آنکه دادخواست شما به ثبت رسید، دادگاه آن را به خوانده ابلاغ میکند که در این مرحله خوانده پس از دریافت دادخواست مهلت مشخصی برای ارائه دفاعیات خود دارد.
3- جلسات دادرسی:
دادگاه جلساتی را برای رسیدگی به دعوی شما تعیین میکند که در این جلسات طرفین دعوی به بیان دفاعیات و ادعاهای خود میپردازند. در این مرحله ممکن است شاهدانی در دادگاه حضور پیدا کنند و از طرفی دادگاه نیز میتواند از کارشناسان برای بررسی دعوی استفاده کند.
4- صدور رای:
پس از اتمام روند بررسی دعوی و شنیدن ادعاها و دفاعیات طرفین، دادگاه رأی خود را صادر میکند که این رأی میتواند به نفع خواهان یا خوانده باشد و یا همچنین بهصورت مختلط صادر شود.
قوانین و مقررات حاکم بر دعاوی مالکیت فکری
قوانین و مقررات حاکم بر مشاوره و دعاوی حقوقی مالکیت فکری شامل مجموعهای از قوانین و دستورالعملهایی میشوند که بهمنظور حمایت کردن از حقوق مالکیت معنوی افراد بر روی آثار هنری و خلاقانه آنان طراحی شدهاند. مهمترین موارد این قوانین شامل موارد زیر میشوند:
قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان:
این قانون بهمنظور حمایت از آثار هنری، ادبی، علمی و فنی هنرمندان به تصویب رسیده است.
قانون رقابت نامنصفانه:
این قانون بهمنظور جلوگیری از رقابت ناعادلانه و جلوگیری از اقدامات رقابتجویانهای که به حقوق سایر رقبا آسیب میزند، به تصویب رسیده است.
قانون ثبت اختراعات، علائم تجاری و طرحهای صنعتی:
این قانون بهمنظور حمایت از اختراعات خلاقانه و نوآورانه شرکتها و کسب و کارها و همچنین حفاظت از نشان تجاری و طرحهای صنعتی آنان به تصویب رسیده است.
قانون تجارت الکترونیک:
این قانون بهمنظور حفاظت از حقوق مالکیت فکری افراد یا کسب و کارها در فضای مجازی تصویب شده و مقررات خاصی را در نظر گرفته است.
مدارک مورد نیاز برای طرح دعوی مالکیت فکری
بهمنظور طرح دعاوی حقوقی مالکیت فکری باید مدارکی را تهیه کنید که این مدارک میتوانند وابسته به نوع دعوی متفاوت باشند. به طور کلی برخی از متداولترین مدارکی که برای طرح دعاوی مالکیت فکری باید تهیه شوند، عبارتند از:
- تنظیم دادخواستی که به طور دقیق و روشن موضوع دعوی، دلایل آن و مستندات مربوطه را بیان کند.
- کپی شناسنامه و کارت ملی.
- در صورتی که دعوی توسط وکیل طرح شود، وکالتنامه ضروری است.
- پرداخت هزینههای دادرسی.
وظایف وکیل مالکیت فکری
- مشاوره حقوقی و پیشگیری از اختلاف
- ثبت و پیگیری حقوق مالکیت فکری
- طرح دعوی و دفاع در مراجع قضایی
- تنظیم و بررسی قراردادهای مرتبط
- حل و فصل اختلاف از طریق داوری و میانجیگری
سوالات متداول
اصل نوآوری، اصل تمایز و اصل اصلیت از مهمترین اصول حاکم بر دعاوی مالکیت فکری هستند.
زمانی که هرگونه کپیبرداری غیرمجاز، استفاده نادرست از نشان تجاری و سوءاستفاده از اختراع شما توسط شخص دیگری شکل گرفت میتوانید نسبت به طرح این دعوی اقدام کنید.
مدتزمان آن میتواند با توجه به نوع دعوی و پیچیدگیهای پرونده متغیر باشد و نمیتوان زمان مشخصی برای آن در نظر گرفت.
هرگونه تخلف و کپیبرداری از آثار علمی، هنری، ادبی و اختراعات اشخاص دیگر تخلف محسوب شده و تحت پوشش مالکیت فکری قرار دارند.
خیر، اما با توجه به احتمال پیچیدگیهای پرونده و نیاز به آگاهی در خصوص بندهای قانونی این دعوی بهتر است از تجربه و مهارتهای وکلا استفاده شود.